Ալֆրեդ Նոբել. ճանապարհ դեպի հավերժություն


«Հնարավոր է, որ դու այսօր չունես 472 միլիոն դոլար և չես կարող այդչափ անվանի մրցանակ ստեղծել, որն ուղղված կլինի առաջին հերթին մարդկության մեջ բարություն սփռելուն, սակայն այն, որ դու կարող ես հենց այսօր մտածել քեզնից հետո բարի հետք թողնելու մասին, միանշանակ է: Ալֆրեդ Նոբելը մի օր որոշեց ու արեց դա: Ես ուզում եմ հիշել Ջոն Մասքվելի խոսքը՝ մարդու կյանքում երկու կարևոր օր կա: Առաջինը, երբ նա աշխարհ է գալիս, և երկրորդը, երբ հասկանում է՝ ինչի համար». Հովնաթան Սյոդերբլյումի խոսքը Նոբելյան մրցանակաբաշությանը՝ Ալֆրեդ Նոբելի մասին: 

Ալֆրեդ Նոբել


Այն, որ մաթեմատիկայի ոլորտում Նոբելյան մրցանակ չի շնորհվում, որովհետև Ալֆրեդ Նոբելի կնոջ սիրեկանը մաթմատիկոս էր, գյուտարարի մասին ամենատարածված լեգենդն է: Մինչդեռ Նոբելը երբեք ամուսնացած չի եղել: Կենսագիրների կարծիքով, Նոբելը որպես խիստ պրակտիկ գիտնական, մաթեմատիկան համարում էր իմացության շատ վերացական ոլորտ, որում զուտ արդյունքի տեսանկյունից հնարավոր չէ որոշել, թե որ հայտնագործությունը կարելի է մյուսից ավելի բարձր դասել:

Ժան Կոկտո


1963թ. հոկտեմբերի 11-ին Կոկտոն հեռանում է կյանքից: Նա վերջնական հանգիստը գտնում է մահվան գրկում, որին ընդառաջ էր գնում իր ստեղծագործություններով: Դրանից տարիներ առաջ ավանգարդիստների մանիֆեստում նա գրել էր. «Պետք է լինել և կենդանի մարդ և հետմահու նկարիչ՝ միաժամանակ»: Թվում է՝ այս հարցում նա հուսախաբ չարեց ոչ մեկին... 
 

Անրի Վերնո


Այս վարպետի մասին ֆրանսիացի դերասան Պիեռ Չեռոնիան կասի. «Ամենից շատ ինձ հիացնում և միաժամանակ ցնցում է իմ ընկեր Անրիի կյանքի պատմությունը: Ցեղասպանությունը, որ զրկել էր նրան հարազատներից և մտերիմներից, երբեք չկոտրեց Անրիի ոգին, կենսունակությունը: Նա իր ժողովրդի իսկական զավակն էր»: 

Լազարյաններ


Ցարական Ռուսաստանում Լազարյանները հայտնի էին իբրև բարերարներ, ազգային ու պետական պաշտոնյաներ: Նրանց միջնորդությամբ են կառուցվել ռուսական երկու մայրաքաղաքների առաջին հայկական եկեղեցիները: Ձեռնարկներից ամենանշանակալին Լազարյան եղբայրների ջանքերով 1815թ. հիմնված Լազարյան ճեմարանի բացումն էր: Այս կրթօջախը հետագայում վերաճել է Արևելյան լեզուների Լազարյան ինստիտուտի, որն էլ դարձել է  ռուսական արևելագիտության հիմնաքարերից մեկը: Շուրջ մեկուկես դար այստեղ կրթության հնարավորություն են ստացել հայ և ռուս ականավոր գրողներ, մշակութային գործիչներ, բանասերներ ու պատմաբաններ։  

Գարեգին Հովսեփյան կաթողիկոս


Մայր Աթոռի միաբան, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Գարեգին Հովսեփյանի 60-ամյա գիտական, գրական ու հոգևոր գործունեությունը բացառիկ է: Գարեգին Հովսեփյանի ջանքերով են փրկվել և այսօր Մատենադարանում են պահվում են եզակի ձեռագրեր: Նա է բացահայտել Թորոս Ռոսլինի արվեստը, հիմնադրել հայ արվեստաբանության մի քանի ճյուղեր: Առաջինն է, որ քննության առարկա է դարձրել հայկական գմբեթավոր տաճարների հնագույն նմուշները, մահարձանները, իսկ պատմության ընթացքում ոչնչացված ճարտարապետական շատ նմուշների մասին այսօրվա մեր պատկերացումը հիմնված է միայն նրա հաղորդած տեղեկությունների վրա: 

Ալեքսանդր Քեմուրջյան


Նվեր Սաֆարյան. խաղաղություն երազող գեներալը


1945թվականի գարնանը խորհրդային զորքերը գրավեցին Բեռլինը և ավարտվեց Երկրորդ աշխարհամարտը: Բեռլինի գրավմանը Խորհրդային բանակի ազգային դիվիզիաներից մասնակցեց միայն հայկականը՝ 89-րդ Թամանյան դիվիզիան: Հրամանատարը գեներալ-մայոր Նվեր Սաֆարյանն էր: Հայկական դիվիզիայի հրամանատարը, որը քսաներորդ դարի երկու աշխարհամարտերի աղետները սեփական մաշկի վրա էր զգացել, մի երազանք ուներ՝ տեսնել Հայաստանը միավորված:

Կյանքի գինը


«Առաջին համաշխարհայինի տարիները դժվար էին: Դժվարություններին դիմանալու համար բաց սիրտ է պետք: Համբուրգում, մի փոքրիկ եկեղեցում, իմ ամենածանր օրը ես կյանք էի ստացել իբրև  պարգև…իսկ ամենակարևորը՝ հասկացել էի դրա գինը»:

Դանիել Վարուժան. «Հեթանոս երգեր»


1913թ. Դանիել Վարուժանի  «Հեթանոս երգեր» բանաստեղծական ժողովածուն  ոգևորության մեծ ալիք բարձրացրեց: Դրա շնորհիվ հեթանոսական գրական շարժումը նոր թափ առավ: Վարուժանի գեղագիտական ծրագիրը անավարտ մնաց, տեղի ունեցավ 1915-ի Հայոց ցեղասպանությունը և խափանվեցին բոլոր ծրագրերը:
«Հեթանոս երգեր» ժողովածուն իր նոր ու յուրահատուկ գեղագիտությամբ մնաց չգերազանցված և չունեցավ հետևորդներ` դառնալով միակը իր տեսակի մեջ:

Համո Բեկնազարյան


Նա սկսեց իր ռեժիսորական աշխատանքը, երբ կինեմատոգրաֆը դեռ համր էր: Նա առաջին հայ կինոռեժիսորն է:
«Նամուս» դրամայից հետո նկարեց առաջին հայկական կինոկատակերգությունը` «Շորն ու Շորշորը», ազգագրական առաջին կինոպատումները` «Զարե» և «Խասփուշ»  ֆիլմերը, հայկական առաջին հնչուն ֆիլմը ` «Պեպոն», պատմահեղափոխական թեմայով  թերևս լավագույն ֆիլմը` «Զանգեզուրը»: Բեկնազարյանը ձևավորեց հայ կինոյի ինքնատիպ ազգային բնույթը` գործածելով լիովին հայկական նյութ` հայ դերասան, ազգային գրականություն, նկարչություն և երաժշտություն:

Սպասված և մերժված


Ըստ վիճակագրության, յուրաքանչյուր 100 աղջկա դիմաց 104-106 տղայի ծնունդ պիտի արձանագրվի: 2011-ին 100 աղջկա հաշվարկով ծնվել է 114 տղա: Այս ցուցանիշով Հայաստանը հայտնվել է սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման վատագույն ցուցանիշներ ունեցող երկրների շարքում՝ Չինաստան, Հարավային Կորեա, Ադրբեջան: Սեռով պայմանավորված հղիության ընդհատումների թիվը բարձր է հատկապես մարզերում: