Մարդիկ, ովքեր իրենց ստեղծագործական հետքն են թողել պատմության էջերում: Հայ և համաշխարհային մշակույթի, գիտության, հոգևոր և հասարակական կյանքի երևելիները, նրանց կյանքն ու գործունեությունը հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:

Բորիս Պիոտրովսկի


1920-ականների սկզբին բոլշևիկյան Պետրոգրադում` եգիպտոլոգ Նատալյա Ֆլիտների մոտ, մի խումբ պատանիներ հիացմունքով քննարկում էին հնագիտության վերջին սենսացիոն բացահայտումները: Եգիպտոսի Արքաների հովտում գտել էին Թութանհամոնի գրեթե անեղծ դամբարանը: Պատանիներից մեկը չէր էլ կասկածում, որ մոտ երկու տասնամյակ անց ինքն է մաքրելու պատմության փոշին` աշխարհին ծանոթացելու եգիպտականից ոչ պակաս հին մեկ այլ մշակույթ՝ ուրարտականը: Այդ պատանին Բորիս Պիոտրովսկին էր` Էրմիտաժի տասներկուերորդ տնօրենը:

Մհեր Մկրտչյան


Ես միշտ զարմանում եմ, թե այդ ի՞նչ ուժ է, որ այստեղից գնում ու ջուր է դառնում մարդու աչքերում: Ա՜յ քեզ բան: Ես երբեք չեմ ցանկացել դերասան դառնալ: Բայց, տոտիկ-տոտիկ անելով, իմ սուրբ ժամը եկավ, բերեց թատրոն, և ես չհասցրեցի մանկություն ունենալ»:
Տաղանդավոր դերասան Մհեր(Ֆրունզիկ) Մկրտչյանի դրամատիկ կյանքն ու ապրեցնող արվեստը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:   

 

Համո Սահյան


Մի անգամ, երբ բանաստեղծին հարցրել են, թե ինչու հուշեր չի գրում, պատասխանել է. Երբ փոքր էի, հայրս ինձ էշին էր նստեցնում և ուղարկում խնձոր բերելու։ Մի անգամ բլրակից իջնելիս տեսա, որ խուրջինը պատռված է եղել, ու բոլոր խնձորները թափվել են ճանապարհին։ Հուշերը այդ խնձորների նման են՝ հետ գնալ, հավաքել չի լինի»։
Համո Սահյանի կենսագրությունը և գրական դիմանկարը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:

 

Մովսես Խորենացի


5-րդ դարի 60-ականներ. Վաղարշապատի հարակից գյուղում հյուր է Ամենայն հայոց Գյուտ կաթողիկոսը: Սեղանակիցները գյուղում որպես օտարական ապրող ծերունուն խնդրում են կաթողիկոսի պատվին բաժակաճառ ասել: Ծերունին շարականի ոճով ճառ է ասում: Բոլորը ցնցվում են: Գյուտ կաթողիկոսը մոտենում ու խոնարհվելով համբուրում է իր ուսուցչին, որին երկար տարիներ փնտրում էր: Այդ ծերունին Մովսես Խորենացին էր, հայ գրավոր մշակույթի Ոսկեդարի մեծագույն գործիչը:  

 

Լեոնարդ Բերնսթայն


Միակ ուժը, որ ստիպում է ինձ երաժշտությամբ զբաղվել, մարդկանց հետ շփման երջանկությունն է, որովհետև ես սիրում եմ մարդկանց նույնքան, որքան երաժշտությունը, եթե ոչ ավելի շատ»: Դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ Լեոնարդ Բերնսթայնի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

Մարտիրոս Սարյան


Յոթանասուն տարվա ստեղծագործական իր կյանքի մասին Մարտիրոս Սարյանը գրել է. Ինձ չի բավարարում այն, ինչ ես անում եմ, ձգտում եմ ստեղծագործական առավել պարզության, որպեսզի մարդիկ նայելով իմ նկարին՝ իրենց զգան այնպես, ասես դուրս են եկել մաքուր օդի և ուրախություն են շնչում: Եթե նկարը չի հուզում և բարի մղումներ չի հարուցում մարդու մեջ, ուրեմն չունի գլխավորը` կյանքի հավերժական շունչը: Ես ձգտում եմ հաղորդել ապրելու երջանկության զգացումը»:

Սերգեյ Դովլաթով


Սերգեյ Դովլաթովը ողջ կյանքի ընթացքում խորհրդային հարազատ» մամուլում կարողանում է տպագրել մեկ պատմվածք, այն էլ` արտադրական թեմայով: Խորհրդային երկրում նրան` Նահանգներում ապրող և ամենահեղինակավոր պարբերականներում տպվող գրողին, ճանաչում էին ինքնահրատ» նյութերով և Ազատություն» ռադիոկայանով հեռարձակվող հեղինակային հաղորդումով: Վերջին՝ 13-րդ գիրքը, որ պիտի հրատարակվեր Խորհրդային Միությունում, լույս տեսավ 1990-ին` գրողի մահվանից մի քանի օր հետո:

Ներսես Շնորհալի


Աստվածաբաններն ու փիլիսոփաները հազարավոր կիլոմետրեր էին անցնում նախ նրա հետ բանավիճելու, ապա՝ աշակերտելու համար: Ժամանակակիցները նրան Կլայեցի էին անվանում, որովհետև ապրում էր Հռոմկլա քաղաքում, բայց սերունդների համար նա մնաց այլ անունով՝ Ներսես Շնորհալի:

Լուսինե Զաքարյան


1992թվական. Հայաստանի համար ծանր ձմեռ է, սով, պատերազմ, ճգնաժամ: Դեկտեմբերի 30-ն է: Հայ ազգը ճանապարհում է սիրելի զավակներից մեկին: Ծերունազարդ Վազգեն Վեհափառ Հայրապետը հոգեհանգստին ասում է. Նա մեզ հետ չէ հիմա... բայց նրա ձայնը մենք կլսենք երկնքից, այնտեղ` երկնքում, նոր հրեշտակ է հայտնվել: Հանրագիտարանը» ներկայացնում է Լուսինե Զաքարյանին:

Ռաֆայել Իսրայելյան


Ռաֆայել Իսրայելյանը Ալեքսանդր Թամանյանի ճարտարապետական մտածողության շարունակողն էր: Իսրայելյանի նախագծով են կառուցվել 1915թ.-ի Մեծ եղեռնի նահատակաց հուշարձանը Ս. Էջմիածնում, Բյուրականում՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ամառանոցը, Երևանում՝ Նկարիչների տան շենքը, Հաղթանակի» հուշակոթողը, Մասիսի տաճարը», որին ժողովուդը Չարենցի կամար անվանումն է տվել: Նա է աղբյուր-հուշարձաններ հիմնելու մեր հնամենի ավանդույթը վերակենդանացնողը: Ռաֆայել Իսրայելյանի ստեղծագործության պսակը Սարդարապատի ճակատամարտին նվիրված հուշահամալիրն է:

Պյեր Օգյուստ Ռենուար


Օկտավ Միրբոն նրա մասին ասել է՝ կերպարվեստում միակը, ով ոչ մի տխուր նկար չի ստեղծել:
Կյանքի օրհներգիչ» ու Երջանկության մաեստրո» Օգյուստ Ռենուարի կյանքն ու ստեղծագործությունը Հանրագիտարան» շարքում:

 

Ռուբեն Մամուլյան


Ո՞վ էր կինոաշխարհի այս մեծ նորարարը: Ի՞նչ հայտնագործություններ արեց: Ի՞նչ գյուտեր: Աշխարհը պիես է, մարդիկ դերասան». Մամուլյանը Շեքսպիրին ցիտելով՝ հավելում էր. Կարևորը, անկախ պիեսի որակից, դերդ լավ խաղաս»:
Ռուբեն Մամուլյանի 90 տարիների փայլուն դերակատարմանը» կարող եք ծանոթանալ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: