Մարդիկ, ովքեր իրենց ստեղծագործական հետքն են թողել պատմության էջերում: Հայ և համաշխարհային մշակույթի, գիտության, հոգևոր և հասարակական կյանքի երևելիները, նրանց կյանքն ու գործունեությունը հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:

Կոմիտաս Վարդապետ


Նիհարակազմ, վտիտ ու գունատ այդ պատանուն հարազատ քաղաքում շատերն էին ճանաչում: Թափառական փոքրիկ երգիչ». այդպես էին անվանում խղճուկ հագուստով խոհեմ ու բարի տղային, որին հաճախ տեսնում էին լվացքատան սառը քարերին քնած: Թափառականը պատանի Սողոմոնն էր: Նա տարիներ անց պիտի կոչվեր Կոմիտաս Վարդապետ: 
Կոմիտաս Վարդապետի կենսագրությունը ՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

 

Անտոնիո Գաուդի


2003թ. հուլիսին, Վատիկանում ժողովը քննարկում էր Անտոնիո Գաուդիին սրբադասելու հարցը: Մարդիկ հավասիտիացնում էին, որ նրա հուղարկավորության օրը քաղաքի պատերն արտասվում էին, իսկ աշտարակները խոնարհել էին գլուխները... 
Անտոնիո Գաուդիի կյանքն ու ստեղծագործությունը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

 

Կլոդ Մոնե


Ի վերջո նա ընդամենը...աչք է: Բայց Տեր Աստվա՜ծ՝ ինչպիսի աչք...»,- այս նկարչի մասին մի անգամ բացականչում է Սեզանը: Դա այն աչքն էր, որ կարող էր զգալ, տեսնել ու շոշափելի դարձնել արևի լույսը: Արևի նկարիչ՝ հենց այս անունով կնքեցին նրան՝ իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկին ու նրա վերջին մոհիկանին: 
Կլոդ Մոնեի կյանքն ու ստեղծագործությունը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

 

Սերգեյ Ռախմանինով


Երաժշտությունը բավական է ողջ կյանքի համար, սակայն երաժշտության համար ողջ կյանքը բավական չէ»: 
Կոմպոզիտոր, դաշնակահար, դիրիժոր Սերգեյ Ռախմանինովի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

 

Գուստավ Մալեր


Նա գիտակցում և խորապես տառապում էր, որ ինքն է Հայդնով ու Մոցարտով սկսված վիթխարի սիմֆոնիկ կամարի վերջին կետը: Իրեն էր վիճակված ամփոփել ավստրո-գերմանական սիմֆոնիզմի պատմությունը, եզրափակել ու կապել ոչ թե հասարակ հանգույցով, այլ իր նյարդերի ու երակների քարկապով:
Կոմպոզիտոր, դիրիժոր Գուստավ Մալերի կյանքն ու ստեղծագործական ուղին` հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով: 

Մացուո Բասյո


17-րդ դարի վերջին Ճապոնիայի ճամփաներով մի մարդ էր թափառում: Այս թափառաշրջիկը չուներ ոչ երիտասարդություն, ոչ առողջություն, ոչ հարստություն: Բայց ոչ մի կայսր իր ժամանակին չունեցավ նրա փառքն ու ճանաչումը: Հոկու կամ հայկու՝ այսպես էր կոչվելու այն պոեզիան, որ ստեղծեց նա: Ընդամենը երեք տողով մի պատմություն: 
Այս թափառաշրջիկ պոետը Մացուո Բասյոն էր:  

 

Իոսիֆ Բրոդսկի


1964 թվական: Խորհրդային դատարանի առջև կանգնած է 24-ամյա բանաստեղծը: Մեղադրանքը` պորտաբուծություն: Նրան ձերբակալել են փողոցում անհոգ շրջելիս: Սակայն երիտասարդին առաջադրվել է այլ մեղադրանք ևս` մատաղ սերնդի այլասերում` այնպիսի հեղինակների ստեղծագործության տարածմամբ, ինչպիսիք են Աննա Ախմատովան և Մարինա Ցվետաևան: Մեղադրյալի անունն էր Իոսիֆ Բրոդսկի` 20-րդ դարի ռուս գրականության խոշորագույն դեմքերից մեկը: 

Ներսես Շնորհալի


Աստվածաբաններն ու փիլիսոփաները հազարավոր կիլոմետրեր էին անցնում նախ նրա հետ բանավիճելու, ապա՝ աշակերտելու համար: Ժամանակակիցները նրան Կլայեցի էին անվանում, որովհետև ապրում էր Հռոմկլա քաղաքում, բայց սերունդների համար նա մնաց այլ անունով՝ Ներսես Շնորհալի:

Բորիս Պիոտրովսկի


1920-ականների սկզբին բոլշևիկյան Պետրոգրադում` եգիպտոլոգ Նատալյա Ֆլիտների մոտ, մի խումբ պատանիներ հիացմունքով քննարկում էին հնագիտության վերջին սենսացիոն բացահայտումները: Եգիպտոսի Արքաների հովտում գտել էին Թութանհամոնի գրեթե անեղծ դամբարանը: Պատանիներից մեկը չէր էլ կասկածում, որ մոտ երկու տասնամյակ անց ինքն է մաքրելու պատմության փոշին` աշխարհին ծանոթացելու եգիպտականից ոչ պակաս հին մեկ այլ մշակույթ՝ ուրարտականը: Այդ պատանին Բորիս Պիոտրովսկին էր` Էրմիտաժի տասներկուերորդ տնօրենը:

Մհեր Մկրտչյան


Ես միշտ զարմանում եմ, թե այդ ի՞նչ ուժ է, որ այստեղից գնում ու ջուր է դառնում մարդու աչքերում: Ա՜յ քեզ բան: Ես երբեք չեմ ցանկացել դերասան դառնալ: Բայց, տոտիկ-տոտիկ անելով, իմ սուրբ ժամը եկավ, բերեց թատրոն, և ես չհասցրեցի մանկություն ունենալ»:
Տաղանդավոր դերասան Մհեր(Ֆրունզիկ) Մկրտչյանի դրամատիկ կյանքն ու ապրեցնող արվեստը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:   

 

Համո Սահյան


Մի անգամ, երբ բանաստեղծին հարցրել են, թե ինչու հուշեր չի գրում, պատասխանել է. Երբ փոքր էի, հայրս ինձ էշին էր նստեցնում և ուղարկում խնձոր բերելու։ Մի անգամ բլրակից իջնելիս տեսա, որ խուրջինը պատռված է եղել, ու բոլոր խնձորները թափվել են ճանապարհին։ Հուշերը այդ խնձորների նման են՝ հետ գնալ, հավաքել չի լինի»։
Համո Սահյանի կենսագրությունը և գրական դիմանկարը՝ հեռուստահանրագիտարանի ձևաչափով:

 

Մովսես Խորենացի


5-րդ դարի 60-ականներ. Վաղարշապատի հարակից գյուղում հյուր է Ամենայն հայոց Գյուտ կաթողիկոսը: Սեղանակիցները գյուղում որպես օտարական ապրող ծերունուն խնդրում են կաթողիկոսի պատվին բաժակաճառ ասել: Ծերունին շարականի ոճով ճառ է ասում: Բոլորը ցնցվում են: Գյուտ կաթողիկոսը մոտենում ու խոնարհվելով համբուրում է իր ուսուցչին, որին երկար տարիներ փնտրում էր: Այդ ծերունին Մովսես Խորենացին էր, հայ գրավոր մշակույթի Ոսկեդարի մեծագույն գործիչը: