Հայ-իրանական տնտեսական ապագա


Հայ-իրանական տնտեսական հարաբերությունների զարգացման բանալին, ըստ իրանական կողմի, ՀՀ ղեկավարության ձեռքում է: Չնայած 1992թ.-ից Իրանի հետ կնքած ավելի քան յոթանասուն համաձայնագրերին ու հուշագրերին, համագործակցության ծավալը 25 տարվա ընթացքում մեծ չի եղել: Հայկական փորձագիտական շրջանակները դա կապում են Ռուսաստան-Հայաստանի հարաբերությունների հետ: Բայց վերջերս նոր ոգևորություն է սկսվել «Մեղրի» ազատ տնտեսական գոտու բացման առիթով: Երկու երկրների քաղաքական գործիչները այս համագործակցության համար լուսավոր ապագա են կանխատեսում, միլիոնավոր դոլարների ներդրումներ ակնկալում: Փորձագետների կարծիքով, ծրագիրը նաև քաղաքական բաղադրիչ ունի, Հայաստանը այսպիսով կհաղթահարի մյուս հարևանների պարտադրած շրջափակումը: Ինչպես կաշխատի նոր նախագիծը: «Տարբերակ» հաղորդաշարի հյուրը ՀՀ-ում ԻԻՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Սեյեդ Քազեմ Սաջջադն է:

Հոգատարություն՝ հոգսաշատ Տավուշում


Տավուշի սահմանամերձ համայնքներում երեխաները դպրոց են գնում անվտանգության նպատակով կառուցված պատերի տակով, իսկ դպրոցներն ու մանկապարտեզները նման են զնդանների, անվտանգության նկատառումներով փակված են պատուհանների մեծ մասը: Հանգուցյալներին հուղարկավորում են մի քանի հոգով և գիշերով, որովհետև այդ ժամերը պակաս վտանգավոր են: Համայնքների մշակովի հողերի 70-80 տոկոը կրակի տակ են և չեն մշակվում: Ադրբեջանի հենակետերից 1-5 կմ հեռավորության վրա գտնվող համայնքներում երեխաների ապահովության համար, հասարակական նախաձեռնությամբ, այս տարի սկսել են կառուցվել խաղաթաքստոցներ: Տավուշի առավել վտանգված և խոցելի համայնքներում աշխատում են տարբեր հասարակական կազմակերպություններ, որոնք իրականացնում են տնտեսական զարգացման, կրթամշակութային, հոգևոր ծրագրեր: Ի՞նչ են փոխում այդ ծրագրերը տավուշեցու կյանքում: Զրուցում են Բաղանիս գյուղի վարչական ղեկավար Նարեկ Սահակյանը և «Պահապան» զարգացման հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Ինգա Հարությունյանը: 

Մտահոգություն հայկական Երուսաղեմի շուրջ


Երուսաղեմի Հին քաղաքը բաժանված է չորս՝ քրիստոնեական, մուսուլմանական, հայկական եւ հրեական թաղամասերի: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Երուսաղեմը Իսրայելի մայրաքաղաք ճանաչելու վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, միջազգային և տեղական մամուլը անդադար քննարկում է Երուսաղեմի կարգավիճակի հավանական փոփոխության հնարավոր հետևանքները: Քաղաքի քրիստոնեական սրբավայրերի իրավատերերից մեկը Հայ առաքելական եկեղեցին է, իսկ հոգևոր, մշակութային, նյութական ժառանգությունը պատկանում է ամբողջ հայությանը: Ի՞նչ նոր իրողություններ կծնի Երուսաղեմի կարգավիճակի փոփոխությունը սաղիմահայության և, առհասարակ, հայության կյանքում: Թեմայի շուրջ զրուցում են «Ազգ» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ավետիքյանը և արաբագետ Հայկ Քոչարյանը:   

Հին աղանդները՝ նոր հոսանքներում


Հովհան Օձնեցի կաթողիկոսի 8-րդ դարի իրավագիտական ժաոանգությունը հիմքն է համարվում Մխիթար Գոշի և Սմբատ Գունդստաբլի դատաստանագրքերի: «Կանոնագիրք հայոցը» սոցիալական, իրավական, քաղաքացիական հարաբերություններ էր կարգավորում, հրահանգներ էր պարունակում տարբեր  աղանդավորական շարժումների դեմ պայքարի համար: Կրոնական հոսանքների դեմ նրա գրած հակաճառությունները բացահայտում են ժամանակի հերձվածողների գաղափարական պայքարի էությունը: Մասնագետներն, ըստ այդ գրականության, հին աղանդների գաղափարները բացահայտում են ժամանակակից կրոնական հոսանքներում:  Օձնեցու գրականությունը լույս է սփռում նաև պատմագրական առումով աղքատ ժամանակաշրջանի իրադարձությունների վրա: 
«Տարբերակ հաղորդաշարի տաղավարում զրուցում են ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի Արևելյան աղբյուրների և պատմագրության բաժնի վարիչ Ազատ Բոզոյանը և «Դիալոգ» ՀԿ նախագահ Ալմաստ Մուրադյանը:   
 

Տայքի հոգևոր-մշակութային ժառանգության յուրացումը


Վրաց գիտնականների պնդումների համաձայն, Մեծ Հայքի 14-րդ նահանգը՝ Տայքը, մշտապես բնակեցված է եղել էթնիկ վրացիներով, իսկ հայերը եղել են վերաբնակիչներ: Վրացագիտության այս տեսակետի հիման վրա վրացական կողմը հավակնություններ ունի պատմական Տայքի ոչ միայն կրոնական և աշխարհիկ ճարտարապետական շինությունների, այլ նաև հոգևոր-մշակութային ձեռքբերումների նկատմամբ: Տայքի՝ ներկայիս Թուրքիայի տարածքում գտնվող ճարտարապետական շատ կառույցներ, ըստ վերջին ժամանակներում տեղադրված ցուցանակների, վրացական են և այնտեղ ուսումնասիրություններ և վերականգնման աշխատանքներ իրականացնում է նաև վրացական կողմը: Տայքի ճարտարապետության և ժողովրդագրական վիճակի վերաբերյալ հայկական ուսումնասիրությունների մասին զրուցում են ճարտարապետության թեկնածու Դավիթ Նահատակյանը և պատմական գիտությունների թեկնածու Արկադի Ակոպովը: 

Երեխայի մասնավոր կյանքի իրավունքը


Երեխայի մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության և պաշտպանության օրենսդրական դրույթների, երեխայի արժանապատվության ոտնահարման և դրա հետևանքով առաջացած հուզական ոլորտի խախտումների, ընտանեկան կյանքի հրապարակային քննարկման հետևանքների մասին զրուցում են հոգեբան Հրաչյա Ամիրյանը և «Վորլդ Վիժըն Հայաստան» կազմակերպության երեխաների պաշտպանության ծրագրերի տնօրեն Աիդա Մուրադյանը:

Հայաստան և հարևաններ. խաղաղության փնտրտուք. մաս 6-րդ


Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի հայաստանյան միջեկեղեցական բարեգործական Կլոր սեղան հիմնադրամի «Հայաստան և հարևաններ. խաղաղության փնտրտուք» ծրագրի հերթական քննարկումը նվիրված է Հայաստան-Վրաստան-Իրան-Թուրքիա առանցքին: Աշխարհում տեղի ունեցող սրընթաց փոփոխությունների ֆոնին Հարավային Կովկասում համագործակցության ի՞նչ նոր հեռանկարներ կան, ինչպե՞ս կարող են դրանք ծառայել խաղաղության պահպանմանը տարածաշրջանում: Զրուցում են Վրաստանի տարածաշրջանային անվտանգության հարավկովկասյան ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Ռուսեցկին, թուրք լրագրող Սերդար Քորուջուն և Երևանի Կապույտ մզկիթի իմամ Ալի Մոհհամմադ Շաջաանը:

Կոնֆլիկտների փոխակերպումը՝ բանակցությունների միջոցով


Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի Հայաստանյան միջեկեղեցական, բարեգործական Կլոր սեղան հիմնադրամի, Երևանի Հայ-ռուսական համալսարանի և «Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ի համագործակցությամբ համալսարանում ներդրվել է «Կոնֆլիկտների փոխակերպումը բանակցությունների միջոցով» առարկան: Այն դասավանդվում է արդեն երրորդ տարին: Նպատակ ունի զարգացնել ուսանողների բանակցային և հաղորդակցային հմտությունները, քննադատական մտածողությունը, փաստարկների օբյեկտիվ ընկալումն ու կառուցումը: Ի՞նչ արդյունավետություն է ունեցել առարկայի ուսումնասիրությունը, ինչպե՞ս են փոխվել ուսանողների պատկերացումները տարածաշրջանային կոնֆլիկտների փոխակերպման կամ լուծման վերաբերյալ: Զրուցում են Հայ-ռուսական համալսարանի իրավունքի և քաղաքականության ինստիտուտի տնօրեն Լարիսա Ալավերդյանը, Միջազգային հարաբերությունների և համաշխարհային քաղաքականության ամբիոնի ասպիրանտ Լիլիթ Հարոյանը և մագիստրանտ Ռուբեն Զախարյանը: 

Նարեկացին Արևելքի ու Արևմուտքի միջև


Ո՞վ է Նարեկացին աշխարհի համար: Ինչպե՞ս նա նվաճեց տարբեր ժողովուրդների հոգևոր գանձարանը: Ի՞նչն է ստիպում դարձյալ ու դարձյալ անդրադառնալ Նարեկացուն, Նարեկացու ժառանգության ի՞նչ նոր ուսումնասիրություններ են ծնվում վերջին տարիներին: Ինչպե՞ս է հանրահռչակվում Տիեզերական վարդապետի ժառանգությունը և ի՞նչ ներդրում ունեն այդ գործում աշխարհի հայագիտական կենտրոնները: Զրուցում են հայագետներ Ժան Պիեռ Մահեն և Աբրահամ Տերյանը:   

Պետրոս Գետադարձը և Անիի անկումը


Հայոց պետականությունը մահացու հարված ստացավ Բագրատունյաց թագավորության կործանումով: Արտաքին թշնամիների ոտնձգություններից բացի, երկրում կար նաև ներքին երկպառակություն. գահի համար պայքարում էին Գագիկ թագավորի երկու որդիները` Հովհաննես Սմբատը և Աշոտը: Կրտսեր եղբայրը դիմել էր Բաղդադի ռազմական օգնությանը, ավագ գահաժառանգը Անին կտակել էր Բյուզանդական կայսրությանը, որը պետք է ապահովեր նրա անվտանգությունն ու հանգիստը: Շրջանառվում է ևս մեկ փաստ, որ Անին բյուզանդացիներին  հանձնել է ժամանակի կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձը: Ո՞րն է եղել կաթողիկոսի դերակատարությունը, արդյո՞ք օբյեկտիվ ու բազմակողմանի է վերլուծված Գետադարձի մասնակցությունը այս գործին: Զրուցում են պատմական գիտությունների դոկտոր Կարեն Մաթևոսյանն ու պատմական գիտությունների թեկնածու Վահե Թորոսյանը:  

Վրացական նկրտումներ հայկական ժառանգության նկատմամբ


Պատմական Գուգարքի և Տայքի որոշ վանքերի ու եկեղեցիների պատկանելության հարցը քաղաքական շահարկման թեմա է հայ-վրացական հարաբերություններում: Այդ եկեղեցիների մեծ մասն այսօր ժամանակակից Լոռվա մարզի տարածքում է: Անկախ հանգամանքից, թե եկեղեցին որ դարում է կառուցվել և որքան ժամանակ է ծառայել հայ քաղկեդոնականներին, վրաց եկեղեցին ներկայացնում է պահանջներ այդ ժառանգության նկատմամբ: Հայ մասնագետները հայտարարում են, որ վանքերը Գուգարքի և Տայքի հայկական ճարտարապետական դպրոցին են պատկանում: Միևնույն ժամանակ Թուրքիայում շարունակվում է Արևմտյան Հայաստանի հայ քաղկեդոնական տասնյակ տաճարների հանձնումը վրաց ուղղափառ եկեղեցուն: Գուգարքի և Տայքի մշակութային ժառանգության մասին զրուցում են ճարտարապետության թեկնածու Դավիթ Նահատակյանը և Ախթալայի վանահայր և տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տ. Հեթում քահանա Թարվերդյանը: 

Գարեգին Հովսեփյան կաթողիկոս


Գարեգին Հովսեփյան կաթողիկոսը հայկական միջնադարյան արվեստաբանության մի շարք ճյուղերի հիմնադիրն է: Նա հայկական մանրանկարչության և ձեռագրերի մեծարժեք ուսումնասիրություններ է արել, կորստից փրկել ձեռագրեր, որոնք այսօր համարվում են գլուխգործոց և պահվում Մաշտոցյան մատենադարանում: Գարեգին Հովսեփյան կաթողիկոսը նաև Թորոս Ռոսլինին բացահայտողն է: Նույնքան կարևոր են համարվում նաև նրա աստվածաբանական աշխատությունները: Գարեգին Հովսեփյանը պատասխանատու պաշտոններ է վարել իբրև Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի միաբան: Կյանքի վերջին յոթ տարին եղել է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության գահակալը: Գարեգին Հովսեփյանի թողած  ժառանգության մասին զրուցում են Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության միաբան, Բերիո թեմի առաջնորդ Շահան արքեպիսկոպոս Սարգիսյանը  և Մայր Աթոռի արխիվի և թանգարանների տնօրեն Ասողիկ քահանա Կարապետյանը: