 |
Բաժանումներ եկեղեցու մեջՏեր Դավիթ քահանա Գիշյանն իր լսարանի հետ մեկնում է Պողոս առաքյալի՝ Կորնթացիներին ուղղված առաջին նամակում բարձրացված ներեկեղեցական պառակտումների, բաժանումների և դրանց պատճառների հարցերը: Ինչպիսի՞ հասարակական ու կրոնական խմբավորումներ կային Հին աշխարհում։ Ի՞նչ դեր ունեն մկրտության խորհուրդն ու Խաչի քարոզչությունը քրիստոնեական համայնքի միավորման գործում։ Հյուրը հնագետ Արսեն Բոբոխյանն է: |
 |
Կորնթոսի պատմամշակութային համատեքստըՏեր Դավիթ քահանա Գիշյանն իր լսարանի հետ մեկնում է Պողոս առաքյալի՝ Կորնթոսի քրիստոնյա համայնքին ուղղված թղթերը՝ բացահայտելով Հին Կորնթոսի պատմաաշխարհագրական և կրոնական միջավայրը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Աստվածաշնչի մեկնաբանման երեք հիմնական աստիճաններին, առաքյալի ողջույնի խոսքին ու «սրբագործված» լինելու հոգևոր խորհուրդին։ Հյուրը հնագետ Արսեն Բոբոխյանն է։ |
 |
ԳետափՀայաստան-Թուրքիա պետական սահմանի 311 կիլոմետրանոց հատվածը պահող Գետափում այսօր ընդամենը 30 տուն է մնացել։ Կարսի Մավրա գյուղից գաղթած հայերի հիմնադրած սահմանամերձ բնակավայրն աստիճանաբար դատարկվում է, իսկ ԿԳՄՍ նախարարության օպտիմալացման ծրագրով գյուղի դպրոցին փակման վտանգ է սպառնում։ «Ծրագրեր պիտի լինեն ժողովրդին արժևորելու, որ մտածեն մնալու և համայնքը շենացնելու մասին»,- նշում է Թալին համայնքի հոգևոր հովիվ Տեր Հայկ քահանա Սահակյանը։ Գյուղում գործող եկեղեցի չկա․ բնակիչները պատարագների մասնակցում են հարևան Արագածավանում, իսկ սահմանագծին կանգնած է կիսավեր 6-րդ դարի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին։ |
 |
Մաքենյանց վանք7-րդ դարի հռչակավոր Մաքենյանց վանքը, որը միջնադարյան Հայաստանի ամենահեղինակավոր հոգևոր ու կրթական կենտրոններից էր, գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Մաքենիս գյուղում։ Այստեղ արդեն երկու տասնամյակ ճգնում է Կարապետը, ում ճանապարհը դեպի տաճար սկսվել է քրեակատարողական հիմնարկից. բանտում նրան հանդիպած հոգևորականն օգնել է վերանայել կյանքը, դարձի գալ և գտնել փրկության ուղին։ Ինչպե՞ս է 13 տարվա նախկին դատապարտյալը դարձել հնամենի վանքի պահապանը, ինչպե՞ս է անցնում նրա մեկուսի կյանքը հեռավոր գյուղի վանքում, ի՞նչ խորհուրդ ունի նրա կերպարը մեզանից յուրաքանչյուրի համար։ |
 |
Ախպրաձոր44-օրյա պատերազմի ժամանակ Գեղարքունիքի մարզի Ախպրաձոր գյուղում հրդեհվել են տներ ու տարածքներ։ Դա պատճառ է դարձել, որ մոտ 40 ընտանիք գյուղից հեռանան: Այժմ գյուղում ընդամենը 46 ընտանիք է ապրում։ |
 |
Սյունիք. ԽոտՍահմանամերձ Խոտ գյուղը, ինչպես և հարևան Շինուհայրն ու Հալիձորը, հիմնվել է հին բնակավայրի տեղափոխման արդյունքում: Կենցաղային տարրական պայմանների բացակայության պատճառով՝ 1960-ականներին խորհրդային ղեկավարության որոշմամբ գյուղը տեղափոխվեց, և մարդիկ թողեցին իրենց պապենական տները: Տաթև տանող ճանապարհին մոտ լինելու շնորհիվ՝ Խոտում, սահմանամերձ մյուս բնակավայրերի համեմատ, նկատելի աշխուժություն կա: |
 |
Սյունիք. Բարձրավան
Գյուղը Բարձրավան է անվանվել 1940 թվականին, մինչ այդ հայտնի է եղել Երիցաթումբ կամ երիցատուն անունով և ընդգրկված եղել Ելիզավետպոլի Զանգեզուր գավառում։ Գորիս-Կապան ճանապարհից կտրված լինելու պատճառով բազմաթիվ խնդիրներ ունի, չնայած դրան՝ գյուղատնտեսության համար շահեկան դիրքում է։ Վարելահողեր, անասնապահական արոտավայրերի պակաս չունի ի տարբերություն Սյունիքի մյուս գյուղերի, որոնց այգիների կամ արոտավայրեի մի մասը անցել է հակառակորդին։ Բնակիչները մտահոգված են, որ գյուղում ապրողների թիվը կտրուկ նվազել է, երիտասարդ աշխատուժ չկա։
|
 |
ՈւղղափառությունԱյսօր քրիստոնյա աշխարհում գոյություն ունեն ուղղափառ եկեղեցիների երկու մեծ խումբ, որոնք ունեն նույն ակունքները, բայց 5-րդ դարում բաժանվել են: Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է Հին Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին, չի պատկանում բյուզանդական ավանդության ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին և ուղղափառ է ճշմարիտ հավատքի իմաստով։ Մեր սուրբ վարդապետները, մեր եկեղեցու հայրերը կոչվել են ուղղափառության պաշտպաններ, ուղղափառ լուսավորիչներ։ |
 |
Սահմանի փակվող դպրոցներըՍահմանամերձ և հեռավոր գյուղերում ապրողների տասնյակ հոգսերին շուտով կավելա ևս մեկը. ԿԳՄՍ նախարարության հրամանի համաձայն քիչ թվաքանակ ունեցող դպրոցները պետք է լուծարվեն: Այդ հաշվարկով ցուցակում 229 դպրոց է հայտնվել, որից 48-ը Սյունիքում է, 47-ը՝ Շիրակում: Թե ինչ լրջագույն խնդիրներ են տեսնում մասնագետներն ու համայնքի բնակիչները, փորձել ենք ամփոփել մեր տեսաֆիլմում: |
 |
Շիրակ. ԱղինՍահմանամերձ Աղին գյուղի միջնակարգ դպրոցը կառավարության որոշումով շուտով կփակվի։ Գյուղը Հայաստանի դատարկվող համայնքներից է։ Գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևմուտքում՝ հայ-թուրքական սահմանին։ Շիրակի մարզի այս բնակավայրը 1872 թվականին հիմնել են Կարսից և Մուշից գաղթած հայերը։ |
 |
«Հոգևորականը բանտում»Քրեակատարողական հիմնարկում հոգևորականը միակն է, ում համար բանտարկյալի պատիժը, հոդվածն ու հանցանքը նշանակություն չունի։ Նա այնտեղ է, որպեսզի մեկուսացված 4 պատի մեջ, խղճի ու անցյալի հետ միայնակ մնացած մարդուն օգնի անցնել զղջման, ապաշխարության և սեփական հոգու հետ հաշտվելու ճանապարհը։ Բանտերում հոգևոր սպասավորություն իրականացվում է 1993 թվականից, Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ լինելու տարիներից։ |
 |
Կրթական բարեփոխումնե՞ր, թե՞ լուծարվող դպրոցներԿառավարությունը պատրաստվում է «Կրթական որակյալ ծառայությունների» անվան տակ լուծարել 229 դպրոց։ Հիմնականում այս դպրոցները գտնվում են կամ սահմանամերձ համայնքներում, կամ լեռնային, բարձր լեռնային հեռավոր գյուղերում։ Հիմնականում այդ դպրոցները համայնքներում միակ կրթական հաստատություններն են, որոնք փակելուց հետո երեխաները ստիպված են լինելու որոշ դեպքերում ավելի քան 12 կիլոմետր ճանապարհ անցնել։ Կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանի պնդմամբ՝ բարձր լեռնային գյուղերի բնակիչները նույնիսկ պլանավորում են ամռանը երեխա ունենալ, որպեսզի կարողանան հասցնել ծննդկանին մարզկենտրոն, ինչպե՞ս պետք է այդ համայնքների երեխաներ գնան դպրոց։ Դեռեւս պարզ չէ նաեւ, թե ո՞վ է հոգալու նրանց ճանապարհածախսը։ |