 |
Վահագն ՍամվելյանՎահագնին հասարակությունը ճանաչեց և սիրեց «Վերջին ուսուցիչը» հեռուստասերիալից, որտեղ նա մարմնավորում էր Արմենի կերպարը։ Արցախում ադրբեջանական ագրեսիայի հետեւանքով ծանր վիրավորվել էր և արհեստական կոմայի մեջ օրեր անցկացրել: 21-ամյա Վահագնը ժամկետային զինծառայող էր, երկու ամիս էր՝ ինչ զորակոչվել էր բանակ, երբ սկսվել էր պատերազմը: Հիմա դրամատիկական թատրոնի դեերասան է, պատերազմի հետևանքները կրում է մինչև օրս, միայն մեկ աչքն է տեսնում, բայց և այնպես միշտ առաջ է նայում՝ընդունելով կյանքի այս հարվածը: |
 |
Ազատ ԱդամյանԱպրիլյան պատերազմից հետո Ազատ Ադամյանը Ստեփանակերտում հիմնեց «Բարդակ» փաբը, որը կարճ ժամանակ անց դարձավ սիրելի հավաքատեղի արցախցի երիտասարդների և զբոսաշրջիկների համար։ 44-օրյա պատերազմին նա որպես կամավորական մեկնել է 7-րդ պաշտպանական՝ «Եղնիկներ» կոչվող զորամաս, որտեղ հոկտեմբերին վիրավորվել է։ Ավելի ուշ՝ 2023-ին, երբ Ադրբեջանը հարձակվեց Արցախի վրա, Ազատը մասնակցում էր Խրամորթի պաշտպանությանը։ Հիմա՝ Ստեփանակերտի «Բարդակ» փաբը Ազատը վերաբացել է Երևանում։ Նպատակ ունի՝ Հայաստանի որևէ լքված գյուղում ստեղծել նաև իր նոր Արցախը։ |
 |
Տեր Փառեն քահանա ԱռաքելյանՏեր Փառեն քահանա Առաքելյանը պնդում է, որ քահանայի ձայնը միշտ տեղ է հասնում։ Ամեն թեմ ունի պատասխանատու հոգևորական, մինչև գործադիր քահանայից ժողովին հասնելը, քահանան նախ լսում է իր թեմում ծառայող մյուս քահանաների կարծիքները, հետո միայն քննարկման դնում քահանայից ժողովի սեղանին: Այդ հարցերն ու առաջարկները հանձնարարվում է մի քահանայի, ով բարձրաձայնում է Հայրապետի մոտ: Սաղմոսավանքի հոգևոր հովիվ Տեր Փառենը կեղծիք է համարում այն պնդումը, թե քահանաների ձայնը չի լսվում։ Նա վստահ է, որ եկեղեցու կյանքը կազմակերպված է և այն վերակազմակերպելու կարիք չկա։ Ըստ նրա՝ այն անձինք, որոնք դուրս են դնում իրենց եկեղեցուց, շեղվում են։ Եկեղեցու սպասավորները պարտավոր են հետևել, ենթարկվել կարգ ու կանոնին, այն եկեղեցու ողնաշարն է։ |
 |
Պոլսահայ ժառանգությունը. Շիշլիի հայկական գերեզմանատունՍտամբուլի ամենամեծ հայկական գերեզմանատունը Շիշլիին է, որը հիմնվել է 1865թ.-ին: Պատրիարքական կոնդակով պաշտոնապես հաստատվել են գերեզմանատան կանոնագիրը և հատակագիծը: Զբաղեցնում է մոտ 41.950 քմ մակերես: Կառավարվում եւ պահպանվում է Թուրքիայի հայկական համայնքի կողմից։ Շիշլիի գերեզմանատանն է նաև Պոլսի հայոց պատրիարքների, մտավորականների և արվեստագետների պանթեոնը: |
 |
Պոլսահայ ժառանգությունը. Բեյօղլուի Ս. Երրորդություն եկեղեցիՍտամբուլում շուրջ 50 000 հայ է ապրում: Գործում է 33 հայկական եկեղեցի: Բեյօղլու թաղամասում ամենաընդարձակը Ս. Երրորդությունն է, որը կառուցվել է 1838թ.-ին: Ճարտարապետներն են՝ հռչակավոր Կարապետ Պալյանը, Հովհաննես Սերվերյանը, վարպետ Մինասը: Ս. Երրորդություն եկեղեցու հյուսիսային բակում է ամփոփված Ամենայն հայոց Հակոբ Ջուղայեցի (1598-1680) Կաթողիկոսի գերեզմանը: |
 |
Հայասեր ՀայրապետյանՀայասեր Հայրապետյանը Արցախի Ճարտար գյուղից է, ծնվել է 1992 թվականին՝ հոր մահից օրեր անց։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Արցախի պետական համալսարանի Կերպարվեստի բաժին, երկար տարիներ դասավանդել է Ճարտարի ու հարակից մի քանի արվեստի դպրոցներում։ 44-օրյային մասնակցել է որպես կամավորական։ Պատերազմից հետո շարունակել է նկարել, միաժամանակ, անցել է հետախուզական ծառայության «Մարտունի 3» զորամասում։ 2023-ի սեպտեմբերի 19-ին վիրավորվել է գլխի հատվածում: Հինգ օր կոմայի մեջ մնալուց հետո նրան ռեանիմոբիլով տեղափոխել են Երևան։ Վիրավորվելուց հետո նրա մոտ խոսելու խնդիր է առաջացել՝ անգամ գրել, կարդալն է մոռացել։ Հայասերը նպատակ է ունեցել մեծ ցուցահանդես բացել Արցախում, բայց նկարներն ու քանդակները մնացել են տանը: Հայաստան են բերել միայն մայրիկին նվիրած փոքրիկ արձանիկն ու երկու նկար՝ արցախյան բնապատկերներով։ |
 |
Պողոս ՄրջումյանՊողոս Մրջումյանը 12 վիրահատություն է տարել, վերջինը՝ ամիսներ առաջ: 44-օրյային ինչպես Պողոսը, այնպես էլ նրա հայրը, եղբայրն ու փեսան կամավոր են մասնակցել։ Պողոսը գրադի հարվածից ծանր վիրավորվել է հոկտեմբերի 2-ին Ջրականում։ Գրեթե ամբողջ մարմինը բեկորների մեջ է եղել, տուժել են հատկապես ոտքերը։ Սկզբում օգնության են հասել հայ զինվորները, որոնք հետո զոհվել են: |
 |
Տ. Նարեկ քահանա ՍարգսյանԱպարանի Սուրբ խաչ եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Նարեկը համարում է, որ առաջնորդները հոգածու են, խնամող են ամեն մի հոգևորականի, հավատացյալի համար: Փորձում են ամեն մի իրավիճակ այնպես հարթել, որ քահանայի լուծը թեթև լինի, որ կարողանա լավագույնս ծառայել ժողովրդին։ Երբ խնդիր է ունեցել արվեստանոցի սրբազանն անմիջապես իր համաձայնությունը տվել է։ Նա կարծում է, երբ առողջ ընթացք ունեն քահանաները, հոգևոր հայրերը խթանում են, որպեսզի կարողանան մեծ հաջողություններ գրանցել: Նա քահանայից պատրաստման լսարանն է ավարտել և մեկ տարի առաջ է ձեռնադրվել Ապարանի և հարակից մի քանի գյուղերի հոգևոր հովիվ: |
 |
Արամ ԱվետիսյանԱրամ Ավետիսյանը 44-օրյայի ընթացքում զրկվել է երկու ոտքից: Հիմա պրոթեզներով է տեղաշարժվում: Արամը Աչաջուր գյուղից է, մեծացել է զինվորականի ընտանիքում, ընտանիքի բոլոր տղամարդիկ՝ հայրը և չորս եղբայրները զինվորականներ են: Երկու ոտքը կորցնելուց հետո Արամը փորձում է լիարժեք կյանքով ապրել։ Նա ընկերների հետ ձեւափոխել և իրեն է հարմարեցրել մեքենան։ Զինվորական ծառայության այլեւս անցնել չի կարող, բայց աշխատում է մեքենայի արհեստանոցում։ |
 |
Կյանքը պատերազմից հետո . Գևորգ ՀամբարձումյանԳանգուղեղային ծանր վնասվածք ստացած 23-ամյա Գևորգ Համբարձումյանը մեծ դժվարությամբ է խոսում, գանգուղեղային վնասվածքի պատճառով չի աշխատում ձեռքը, քայլքը դժվարացել է: Պատերազմից հետո՝ վերականգնողական փուլում ընկերոջ առաջարկով որոշել է շարունակել մարզումները, բայց արդեն ոչ թե բոքսի, այլ պարաբազկամարտի ոլորտում: Նախկին բռնցքամարտիկը դափնիներով է վերադառնում Հայաստան։ Նա ավելի քան 10 մեդալ ունի, որոնք նվաճել է աշխարհի և Եվրոպայի պարաբազկամարտի առաջնություններում։ |
 |
Սամվել ՍաֆարյանՍամվել Սաֆարյանին մեկ օրվա ընթացքում երեք անգամ վիրավվել է: Ծննդավայր Արցախի Մարտունու շրջանի Շեխեր գյուղում զինվորական ծառայության է եղել Սամվելը, երբ սկսվել է պատերազմը: Երիտասարդ հրամանատարն իր ենթակայության տակ գտնվող 4 դիպուկահարի հետ դիրքերում է եղել։ Առաջին անգամ վիրավորվել է թշնամու խրամատի դիտարկման ընթացքում, երբ ադրբեջանցի զինվորները հարձակվել են իրենց խրամատի վրա ու նռնակներ նետել, այդ ժամանակ Սամվելի աջ ձեռքն է վիրավորվել, երկրորդը՝ հիվանդանոցի ճանապարհին, երրորդը՝ գլխի շրջանում: |
 |
Նարեկ Ամիրյան«Ուկրաինայի ձայնը» նախագծի մասնակից և բժիշկ Նարեկ Ամիրյանը 44-օրյա պատերազմի մասնակից է։ Նա մինչեւ պատերազմը սովորում էր բժշկական համալսարանում և աշխատում էր «շտապօգնությունում» բրիգադի բժիշկ։ Ռազմաճակատում Նարեկն իր բրիգադի հետ վիրավորների էր տեղափոխում: Նոյեմբերի 6-ին Քարվաճառի ճանապարհին բժշկական անձնակազմը հարձակման է ենթարկվում, որի հետեւանքով վիրավորվում է նաև Նարեկը։ |