Արվեստ և հանդիսատես․ կամրջելով հեռավորությունը


Արվեստ և հանդիսատես․ կամրջելով հեռավորությունը
Մշակութային լրագրության ոլորտում առկա բացերը լրացնելու, արվեստագետի և հասարակության միջև անջրպետը կրճատելու նպատակով «ԱՐԷ» մշակութային հիմնադրամը Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտի հետ գործակցությամբ, Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանության դրամաշնորհով, նախաձեռնել են լրագրության անվճար դասընթաց մշակույթն ու արվեստը լուսաբանողների համար: «Արվեստ և լսարան. կամրջելով անջրպետը» նախագծի մասին «Արտֆոկուսում» խոսել են «ԱՐԷ» մշակութային հիմնադրամի հիմնադիր-տնօրեն Մարինե Կարոյանը և «Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնի» Ուսումնական բաժնի ղեկավար Նարինե Սաֆարյանը: Հաղորդումը վարել է արվեստաբան Անահիտ Մարգարյանը:

Գորգագործություն


Գորգը ստեղծվեց Ֆուկոյի բնորոշմամբ՝ որպես «հատուկ տեսակի տարածություն՝ հետերոտոպիա» և արևելյան այգու արտացոլում։ Այս յուրօրինակ աշխարհների հեղինակներն ինչո՞ւ են կանայք։ Որո՞նք են հայկական կարմիր գորգերի լեգենդների և իրականության միջև եղած իրական կապերը։ Ինչո՞ւ հայկական գորգագործությունն իր իրական տեղում չէ համաշխարհային մշակույթի քարտեզում։ «Վեցերորդ օր» հաղորդմանը Մարինա Բաղդագյուլյանը թեման քննարկել է արվեստաբան Անուշ Հակոբյանի հետ։

Ինչի՞ շուրջ է հետպատերազմական հայ վերացական արվեստը


20-րդ դարասկզբին՝ երկու համաշխարհային պատերազմների արանքում և դրանից հետո, եկան ցավի, ցնցումների ու ավերների ժամանակների «երեխաները»՝ վերացական արվեստի ներկայացուցիչները։ Նրանք նոր հարաբերություններ ստեղծեցին մարդու և արվեստի միջև՝ հիմքում դնելով ինտելեկտ և կոնցեպցիա։ Իսկ ինչի՞ շուրջ է հայ վերացական արվեստը հետպատերազմական շրջանում։ Եթե եվրոպացի վերացական արվեստի ներկայացուցիչների պատկերներն ուղեկցվում էին Ժակ Պրևերի պոետական խոսքով, ապա Խաչատուր Մարտիրոսյանի արվեստը՝ Գրիգոր Նարեկացու։

Գեղագիտության ազգային կենտրոնի թանգարանի վերաբացումը


Սեպտեմբերին պաշտոնապես վերաբացվեց Հենրիկ Իգիթյանի անվան գեղագիտության ազգային կենտրոնի Մանկական արվեստի թանգարանն` իր իրական, պատմական տարածքում: Նորոգման, ֆունկցիոնալ առումով վերաիմաստավորման ու վերազինման աշխատանքներից հետո, գեղագիտության ազգային կենտրոնն այսօր ներկայանում է նոր շնչով ու հնարավորություններով: Կենտրոնում այսուհետև ոչ միայն կարելի է ծանոթանալ երեխաների ստեղծած արվեստի գործերին, այլև ինքնուրույն ստեղծագործել: Կենտրոնն ունի հավակնոտ առաքելություն՝ ստեղծելու նորարարական, ներառական և բազմաֆունկցիոնալ մշակութային և կրթական տարածք, որտեղ տարբեր տարիքի, մասնագիտության և հետաքրքրությունների տեր մարդիկ կարող են արտահայտվել և զարգանալ արվեստի փոխակերպող ուժի միջոցով։ Անահիտ Մարգարյանը զրուցել է կենտրոնի տնօրեն, Փոքր թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, ռեժիսոր Վահան Բադալյանի հետ:

Կասկադ


Ո՞րն է Կասկադի նշանակությունը կառույցի ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանի և մյուս գործընկերների համար։ Կասկադը գեղեցկության, ազգային խորհրդանիշների, հայ մշակութային ինքնության ճարտարապետական մարմնացումն է։ Մարինա Բաղդագուլյանը ճարտարապետ Կարեն Բալյանի հետ զրուցել է Կասկադի հեղինակային իրավունքի ու նոր նախագծերի քաղաքական-տնտեսական ու սպառողական շահերի մասին։

Պոեզիա


Ո՞րն է պոեզիայի և քաղաքականության հարաբերությունը։ Ձևանալ խելագա՞ր, թե՞ հատուցել կյանքով պոետիկ խոսքի համար։ Մարինա Բաղդագյուլյանը հյուրընկալել է բանաստեղծ Հուսիկ Արային և քննարկել նրա «Apokalypto» բանաստեղծությունը։

Թատրոն, հյուրը՝ Արման Նավասարդյան


Ինչո՞ւ պաթոսը արժեզրկվեց և ո՞րն է դրա իրական նշանակությունը, ո՞րն է թատրոնի ուղերձը ետպատերազմական ծանր ժամանակներ ապրող հայ հանդիսատեսին, ինչ ապրումներով էր արտիստը պատերազմական օրերին բեմ բարձրանում։ Մարինա Բաղդագյուլյանը «Օր 6-րդի» տաղավարում հյուրընկալել է դերասան Արման Նավասարդյանին:

Ջազ և ազատություն


Ինչպե՞ս ստեղծվեց ջազը։ Հայկական ջազի ստեղծումը, առանձնահատկությունը, Արցախի ջազային պետական նվագախմբի ճակատագիրը, ջազային խմբերի երաժշտական ընթացքը, ջազային իմպրովիզն ու հայկական միասնականության կարծրատիպերը Մարինա Բաղդագյուլյանը քննարկել է Արցախի ջազային պետական նվագախմբի ղեկավար Տիգրան Սուչյանի հետ։

Միլիտարիարտ


Արցախյան առաջին պատերազմից հետո կոնցեպտուալ արվեստի նոր ուղղություն ստեղծվեց՝ «միլիտարիարտ»։ Այս ուղղության հիմնադիրը դարձավ Ալեքսանդր Մելքոնյանը։ Ի՞նչ է «միլիտարիարտը»։ Մարինա Բաղդագյուլյանի հյուրը նկարիչ Մկրտիչ Տոնոյանն է։

Հեքիաթ ու կյանք


Ինչու՞ է մարդը հեքիաթ հորինում: Ի՞նչ է ժողովդրական հեքիաթը, ի՞նչ խորհրդանիշներ կան հեքիաթներում, օրինակ՝ ընտրությունների մասին՝ հայկական հեքիաթներում, ռուսական բանահյուսության մեջ՝ ոսկե և հասարակ ձվերի, Ֆաբերժեի ոսկե ձվերի և թագավորական ընտանիքի ողբերգության մասին: Մարինա Բաղդագյուլյանը «Օր 6-րդ» հաղորդաշարի տաղավարում հյուրընկալել է հեքիաթագետ, թարգմանիչ Ալվարդ Ջիվանյանին:

Հայաստանն ընտրել է «Գոնկուր» հեղինակավոր գրական մրցանակի դափնեկրին


Հայաստանը նախորդ տարի ընտրեց «Գոնկուր» հեղինակավոր գրական մրցանակի իր դափնեկրին` ֆրանսա-ռուանդացի գրող, երգիչ Գաել Ֆային, իր նոր «Ժակարանդա» վեպով։ Սրանով Հայաստանը պաշտոնապես դարձավ 39-րդ երկիրը, որն իր ուսանողական ժյուրիով միացավ «Գոնկուրի» միջազգային ընտրությանը և հնարավորություն ստացավ մասնակցելու համաշխարհային գրական գործընթացներին: «Ֆրանկոֆեստին», որը կկայանա նոյեմբերի 15-ին, «Նյումեգը» կներկայացնի «Ժակարանդայի» հայերեն հրատարակությունը: «Գոնկուր» մրցանակի, Գաել Ֆայի բեսթսելլերի, «Ֆրանկոֆեստի», գրքի, գրատպության և գրականության մարքեթինգի մասին Անահիտ Մարգարյանի հետ «Արտֆոկուսում» խոսել են «Նյումեգ» հրատարակչության գրական ծրագրերի ղեկավար Անի Հակոբյանը և մուլտիմեդիա բովանդակության պատասխանատու Մանու Իրիցյանը:

Երրորդ անգամ անցկացվել է երգեհոնային երաժշտության միջազգային փառատոնը


2022-ին Հայաստանում կյանքի կոչվեց հայկական երգեհոնային դպրոցի հիմնադիր` երջանկահիշատակ Վահագն Ստամբոլցյանի վաղեմի երազանքը: Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի նախաձեռնությամբ և ԿԳՄՍ-ի աջակցությամբ կազմակերպվեց երգեհոնային երաժշտության միջազգային փառատոնը: Այս տարի փառատոնն անցկացվում է երրորդ անգամ: Այն մեկնարկել է սեպտեմբերի 24-ին, Կոմիտասին նվիրված համերգով: Սկսած սեպտեմբերից մինչեւ դեկտեմբեր Հայաստանում ելույթ են ունենում երգեհոնային արվեստի լավագույն վարպետները: Արվեստաբան Անահիտ Մարգարյանը երգեհոնային երաժշտության միջազգային փառատոնի գեղարվեստական ղեկավար, կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի փոխտնօրեն Արմեն Սուքիասյանի հետ «Արտֆոկուսում» զրուցլ է փառատոնի և երգեհոնային արվեստի մասին: